زلزله! کِی؟ کجا؟

امواج لرزه ^۱

۱. فنر دراز اسباب بازی را روی میز قرار دهید و مانند شکل دست خود را با سرعت به جلو و عقب ببرید. به این صورت می‌توانید موج‌هایی در فنر ایجاد کنید که در راستای طول فنر هستند.

به این نوع موج، موجی طولی یا موج فشاری ^۲ می‌گویند. (موج p)

۲. فنر اسباب بازی را مطابق شکل به چپ و راست حرکت دهید. موجی که این بار در فنر ایجاد می‌شود، موج عرضی یا برشی ^۳ است. (موج S)

کجا؟؟

محل برخورد یا سرخوردن ورقه‌ها روی هم، کانون زمین‌لرزه است که زیر زمین قرار دارد. کانون زمین لرزه هر دو نوع موج S و P را منتشر می‌کند. وقتی این موج‌ها به سطح زمین می‌رسند امواج سطحی ایجاد می‌شوند و با سرعتی تقریباً به اندازه‌ی سرعت امواج S (در حدود ۳ کیلومتر بر ثانیه) حرکت می‌کنند، اما سرعت موج P تقریباً دو برابر سرعت موج S است.

مراکز لرزه نگاری اختلاف میان زمان رسیدن موج P و S را اندازه می‌گیرند و فاصله‌ی کانون زمین لرزه از مرکز را محاسبه می‌کنند. کافیست فقط داده‌های ۳ مرکز لرزه نگاری را داشته باشیم تا بتوانیم کانون زمین لرزه را به طور دقیق تعیین کنیم.

کِی؟؟

موج P موج کم انرژی و پر سرعتی است. وقتی لرزه نگاری موج P را حس می‌کند، سیستم هشدار به کار می‌افتد و تا زمان رسیدن موج S فرصت برای پناه گرفتن هست!

عمق کانون زمین‌لرزه

وقتی کانون زمین‌لرزه بین ۰ تا ۷۰ کیلومتری زیر زمین باشد، کم عمق محسوب می‌شود و خرابی زیادی به بار می‌آورد. کانون زمین‌لرزه‌ی ژاپن در ۲۴ کیلومتری زیر زمین گزارش شده است!