پایان زلزله؟!...

بعد از وقوع زلزله، چهار نیروگاه هسته‌ای ژاپن به طور خودکار راکتورهای خود را خاموش کردند. پس از خاموشی،‌ راکتورها باید خنک شوند تا گرمای واپاشی از بین برود. این گرمایی است که از بر هم کنش پرتوهای رادیواکتیوِ آزادشده (از واپاشی‌ها) با مواد اطراف به وجود می‌آید و این خنک کردن باعث حادثه‌ساز شدن نیروگاه فوکوشیما با شش راکتور شد.

دیوارهای ۵/۷ متری که محوطه نیروگاه را از دریا جدا می‌کردند برای موج‌هایی به بلندی ۱۴ متر که یک ساعت بعد از زلزله از راه رسیدند، قدری کوتاه بودند و تمام محوطه‌ی نیروگاه از جمله ژنراتورهایی که برای سیستم خنک کردن استفاده می‌شدند،‌ زیر آب رفت. راکتورهای شماره‌ی ۵ و ۶ مدت‌ها پیش از زلزله خاموش و سرد شده بودند. اما تاخیر در خنک کردن راکتورهای شماره‌ی ۱ تا ۴ باعث انفجارهایی شد که منجر به نشت مواد رادیواکتیو به بیرون از راکتورها شد. خانه‌های مسکونی اطراف نیروگاه تا شعاع ۳۰ متری تخلیه و تمام کارکنان به جز ۵۰ نفر که مسوول خنک کردن راکتورها بودند از نیروگاه خارج شدند.

بیشترین میزان تشعشعات در اطراف راکتور شماره‌ی ۲ اندازه‌گیری شد: ۱۰۰۰ میلی سیورت در ساعت در حالی که بیشترین میزان مجاز برای کارکنان نیروگاه‌های ژاپن ۲۵۰ میلی سیورت در سال تعیین شده بود.

حالا این اعداد و ارقام چه معنایی دارند؟ برای اندازه‌گیری میزان جذب تشعشعات رادیواکتیو توسط بدن انسان، واحد سیورت را تعریف می‌کنند که برابر با یک ژول بر کیلوگرم است. از آن‌جایی که یک سیورت مقیاس نسبتاً بزرگی محسوب می‌شود معمولاً از میلی سیورت استفاده می‌کنیم. میزان تشعشعات جذب شده در یک روز اگر بین ۱۰۰۰ تا ۳۰۰۰ میلی سیورت باشد روی سلامتی اثرات فوری می‌گذارد و با رسیدن به ۶۰۰۰ تا ۱۰۰۰ سیورت می‌تواند منجر به مرگ شود.

دریافت میزان کمی از تشعشعات چیز عجیبی نیست و منحصر به افرادی که در اطراف نیروگاه‌ها زندگی و کار می‌کنند نمی‌شود. جدا از این که در نزدیکی نیروگاه‌ها هستید یا نه،‌ خواسته یا ناخواسته در معرض تشعشعات قرار دارید:

یک بار رادیوگرافی دندان یعنی ۰/۰۰۵ میلی سیورت ؛ یک سال تماشای معمولی برنامه‌های تلویزیون یا استفاده از ساعت مچی با علامت‌های شب‌رنگ یا زندگی در همسایگی نیروگاه هسته‌ای در حال کار یعنی ۰/۰۱ میلی سیورت؛ یک سال جذب(!) تابش زمینه‌ی کیهانی یعنی ۰/۲۴ میلی سیورت؛ و در نهایت، یک سال کشیدن روزانه سه عدد سیگار یعنی ۱۱/۳ تا ۶ میلی سیورت.

کارکنان تاسیسات هسته‌ای به طور میانگین میزان ۲۰ میلی سیورت در سال دریافت می‌کنند. در حالی که زندگی کردن در مناطقی از ایران، اروپا و هند به خاطر ترکیبات خاص خاک معادل با دریافت ۵۰ میلی سیورت در سال است.

حتی اگر خانه‌ای بسازید که هیچ پرتو رادیواکتیوی از آن عبور نکند باز هم فایده‌ای ندارد چون میانگین تشعشعات بدن انسان‌ها ۰/۴ میلی سیورت در سال است: خانواده‌تان را چه خواهید کرد؟!

با این اوصاف می‌بینیم که به جز چند ساعتی که میزان تابش در راکتور شماره ۲ فوکوشیما تا ۱۰۰۰ میلی سیورت در ساعت بالا رفت،‌ وضع کارکنانی که در حال خنک کردن راکتورها بودند خیلی هم بد نبود: تنها ۲۵۰ میلی سیورت در سال.

فعالیت:

در اطراف نیروگاه فوکوشیما میزان سزیم-۱۳۷ و ید-۱۳۱ افزایش یافته‌است. به همین دلیل بود که آب آشامیدنی، شیر و استفاده از سبزیجات به عمل آمده در آن اطراف ممنوع اعلام شد. با توجه به نیمه عمر این عناصر چقدر طول می‌کشد تا تشعشعات در منطقه ۷۵٪ کاهش پیدا کند؟