زمین ترک خورده‌ی ما

تخم مرغی را آب‌پز کنید، آن قدر که نه زیاد سفت باشد و نه شل. بعد آن را به یک جای سفت بکوبید تا ترک روی آن بیفتد. چیزهایی که می‌بینید شبیه صفحات تکتونیک زمین هستند. اگر تخم مرغ ترک‌خورده را بین دو انگشت خود فشار دهید، صفحات جابه‌جا می‌شوند.

صفحات تکتونیک هم مانند آزمایش تخم مرغ جابه جا می‌شوند و با سرعت بسیار کمی بر روی ماگمایی که بر آن شناورند حرکت می‌کنند.

ماگمای درون گوشته‌ی زمین خیلی داغ است اما دمای همه جایش یکی نیست. به همین خاطر جریان‌های همرفتی در داخل گوشته به وجود می‌آید و باعث حرکت صفحات پوسته‌ی زمین می‌شود. این صفحات وقتی به هم می‌خورند زلزله به وجود می‌آید. لبه بیشتر صفحات تکتونیک در اقیانوس‌های زمین قرار گرفته و بیشتر لرزه‌ها در اقیانوس اتفاق می‌افتد و باعث ایجاد امواج پر انرژی (سونامی) می‌شود.

به طور معمول سرعت حرکت صفحات تکتونیک حدود ۵ سانتی متر بر سال است، تقریباً هم اندازه‌ی سرعت رشد ناخن‌های شما! سرعت حرکت ورقه‌ی اقیانوس آرام که در این زلزله نقش داشت، کمی بیشتر است: ۸ سانتی متر در سال.

 

شکل: موقعیت صفحات اقیانوس آرام و آمریکای شمالی و گسل ژاپن و مرکز زمین لرزه