تعادل نَش (Nash)

در زندگی روزمره، هرگاه انتخابی انجام می‌دهید که نتیجه‌ی آن به انتخاب دیگران نیز وابسته است، با تعادل نَش سروکار دارید. بهترین مثال از این‌دست، تغییر مسیر حرکت در بزرگراه‌ برای بالا بردن سرعت حرکت است؛ لحظه‌ای فکر کنید که اگر در همان زمان که شما تصمیم به تغییر مسیر می‌گیرید، راننده‌های دیگری هم تصمیم مشابه بگیرند؛ در این‌صورت ترافیک در مسیر انتخابی چگونه خواهد بود؟ آیا می‌توانید سریع‌تر حرکت کنید؟
شاخه‌ای از ریاضیات که با تبدیل این موقعیت‌ها به بازی بین چند بازیکن، به بررسی این‌گونه وضعیت‌ها می‌پردازد، نظریه‌ی بازی‌هاست. یکی از مهم‌ترین مفاهیم نظریه‌ی بازی‌ها، مفهموم تعادل است. تعادل موقعیتی است که هیچ‌کدام از بازیکن‌ها تمایلی به تغییر انتخاب خود نداشته باشند. در مثال مسیر حرکت در اتوبان، تعادل وقتی اتفاق می‌افتد که ماشین‌ها در تمام خطوط با سرعت یکسان حرکت کنند. در این‌صورت هیچ راننده‌ای تمایل ندارد مسیر حرکتش را تغییر دهد.
یکی از معروف‌ترین تعادل‌ها، تعادل نَش است.
در این کارگاه چند بازی غیرمنصفانه که مشابه موقعیت‌هایی آشنا در زندگی روزمره‌ بود، معرفی شد و دانش‌آموزان به بازی پرداختند.
ویژگی خاص این بازی‌ها، تعداد زیاد بازیکنان و انتخاب‌های متنوع آنان و نیز وابستگی نتیجه‌ی بازی به انتخاب همه‌ی بازیکنان بود. با این‌حال با چندبار تکرار بازی، همه‌ی بازیکنان با محدود کردن انتخاب‌های خود، نتیجه‌ی بازی را به سمتی خاص سوق می‌دادند. یعنی بازی به تعادل می‌رسید!
بعد از کسب این تجربه، روند بازی و انتخاب‌های مختلف بازیکنان با زبان ساده ریاضی توصیف شد. در ادامه، نتیجه‌ی انتخاب‌های مختلف را با هم مقایسه کردند و در پایان وضعیت تعادل را برای هر بازی پیش‌بینی کردند. در پایان، اشاره‌ای شد به کاربردی که نظریه بازی‏ها در بررسی مسائل اجتماعی دارد.
منتظر پرونده‌ای با همین عنوان روی سایت باشید. این پرونده توضیحات بیشتری درباره‌ی تعادل نش دربر دارد و درباره‌ی کاربرد آن به تفصیل خواهد گفت. تا آن زمان می‌توانید نظر خود را درباره‌ی کارگاه، در صفحه‌ی نخست همین پرونده وارد کنید. اگر پرسشی درباره‌ی مطالب کارگاه دارید با آدرس info@schoolnet.ir تماس بگیرید.